Seizoenstips voor je tuin in je mail

Lupine planten: wanneer, hoe diep en waar

Door de redactie van TuinKeuzeHulp.

Lupine plant je in maart of april, of in september en oktober, zolang de grond niet nat of bevroren is. Zet de kluit even diep als hij in de pot stond, 30 tot 40 cm uit elkaar, in de volle zon op doorlatende grond zonder kalk. Borderlupines zijn vaste planten die maar een paar jaar meegaan en in mei en juni bloeien. Kies de plek meteen goed: door de diepe penwortel laat lupine zich slecht verplanten.

Plantkaart: lupine (Lupinus polyphyllus-hybriden, o.a. Russell en Gallery)

Planten
maart en april, september en oktober
Bloei
mei en juni, soms tot juli
Diepte
even diep als in de pot
Afstand
30 tot 40 cm
Standplaats
zon, lichte schaduw kan
Grond
doorlatend, neutraal tot licht zuur
Hoogte
40 tot 120 cm, per ras
Winterhard
ja, natte grond is het risico

Kortlevende vaste plant met penwortel. Alle delen zijn giftig, vooral het zaad.

Wanneer plant je lupine?

Een lupine uit pot plant je in het voorjaar, in maart of april, of in het najaar, in september en oktober. De RHS noemt het voorjaar en de vroege zomer, de periode waarin de planten in het tuincentrum staan. Een plant die je in het najaar zet, heeft de winter om wortels te maken en bloeit het jaar erna vaak wat eerder. Op zware, natte grond is het voorjaar de veiligere keus, omdat een pas geplante lupine in een natte winter kan wegrotten.

Zaaien kan in dezelfde maanden: voorzaaien of direct buiten in maart en april, of in september en oktober (angelo.be). Een zaailing bloeit meestal pas het jaar na het zaaien. Hoe je zaait, staat verderop bij zaaien en vermeerderen. Wat er per maand verder in de tuin te doen is, lees je in de tuinkalender per maand.

Jaarkalender lupine: planten en zaaien in maart en april en in september en oktober, slakken controleren in het voorjaar, basale stek in april en mei, bloei mei en juni, uitgebloeide trossen afknippen, soms een nabloei, blad wegknippen na de eerste nachtvorst, en een plantschema met plantdiepte gelijk aan de pot, 30 tot 40 cm afstand en de penwortel
Lupine door het jaar, met het plantschema. Klik voor de grote versie.

Lupine planten in 5 stappen

  1. Maak de grond los, ook dieper dan de kluit. De penwortel wil recht naar beneden kunnen groeien. Haal wortelonkruid weg.
  2. Graaf een ruim plantgat, ongeveer twee keer zo breed als de kluit. Geef geen kalk en geen zware mest mee.
  3. Zet de plant even diep als in de pot (RHS). De bovenkant van de kluit komt gelijk met de grond. Dieper planten geeft in natte grond kans op rot aan de kroon.
  4. Houd 30 tot 40 cm afstand tussen hoge borderlupines (angelo.be, Hubo). Vul aan, druk licht aan en geef water.
  5. Bescherm de jonge scheuten tegen slakken. In het voorjaar eten slakken en huisjesslakken het jonge blad soms helemaal kaal (RHS). Controleer vooral na regen en ’s avonds.

Hoeveel planten per m² heb je nodig? Geen bron noemt een vast getal, dus hier een rekensom: bij een raster van 40 cm zijn dat ongeveer 6 planten per m², bij 30 tot 35 cm ongeveer 8 à 9. Compacte rassen uit de Gallery-serie kunnen dichter staan dan de hoge Russell-hybriden.

Jonge lupineplant in het voorjaar met handvormig blad en een eerste bloemknop
Een jonge lupine in het voorjaar: het handvormige blad is dan geliefd bij slakken. Foto: Irina Iriser via Pexels

Standplaats en grond: zon, halfschaduw en waarom geen kalk

Lupine wil de zon. In de schaduw bloeit hij slecht (RHS). Lichte schaduw gaat nog: de RHS noemt voor een ras als ‘Gladiator’ zowel volle zon als halfschaduw. Reken op minstens een halve dag zon voor een volle bloei.

De grond moet water goed doorlaten en neutraal tot licht zuur zijn (RHS). Zand en leem gaan goed. Zware klei die in de winter nat blijft, is het grootste risico: daarin rotten wortels en kroon (RHS). Verbeter klei met grof zand en organisch materiaal, of plant op een licht verhoogde rug.

Kalk is iets wat bijna niemand noemt, maar het telt. Volgens de WUR vragen alle lupinen een kalkarme grond waarin de wortels diep kunnen doordringen. Dat gaat over de blauwe lupine als landbouwgewas, maar het geldt voor de borderlupine net zo: die staat het liefst op neutrale tot licht zure grond. Strooi dus geen kalk in de border waar je lupines hebt staan. Te rijke grond is ook niet nodig: daarop worden de stengels slap (RHS).

Water geven en bemesten

De eerste zomer na het planten geef je regelmatig water, vooral bij droog weer. Daarna heeft de lupine met zijn diepe penwortel weinig extra water nodig; alleen bij ernstige droogte. Een lupine in pot heeft in het groeiseizoen wel regelmatig water nodig (RHS).

Bemesten is meestal overbodig. Lupine is een vlinderbloemige: in knolletjes aan de wortels leven bacteriën die stikstof uit de lucht binden. Te veel mest kan de bloei juist minder maken. Alleen als de bloei tegenvalt, raadt de RHS een kaliumrijke mest aan, zoals tomatenmest.

Bloeitijd, hoogte en soorten lupine

Borderlupines bloeien van de late lente tot de vroege zomer, in Nederland ongeveer in mei en juni. Sommige rassen lopen door tot in juli. De bloemtros gaat van onder naar boven open (RHS), dus één tros bloeit een paar weken. Onder de naam lupine kom je vier groepen tegen:

Gallery-serie Russell-hybriden Eenjarige lupine Boomlupine
Type vaste plant, kortlevend vaste plant, kortlevend eenjarig wintergroene struik
Hoogte 38 tot 45 cm 90 tot 120 cm laag tot middelhoog tot 2 m hoog en breed
Bloei mei en juni mei en juni zomer, blauwe lupine juni tot augustus late voorjaar en zomer
Rassen ‘Gallery Red’, ‘Gallery Blue’ ‘The Governor’, ‘The Chatelaine’, ‘Chandelier’ L. hartwegii, L. angustifolia L. arboreus
Past bij voorkant border, pot achter in de border uit zaad voor één seizoen grote, droge tuin
Nadeel minder hoog effect kan omwaaien, soms steunen elk jaar opnieuw zaaien minder bekend in tuincentra

Bron: RHS (hoogtes, boomlupine), WUR Bijenhouden (blauwe lupine), angelo.be (L. hartwegii), Praxis en Horta (bloeitijd). Hoogtes gelden voor volwassen planten in bloei.

Is lupine eenjarig of meerjarig? Allebei, afhankelijk van de soort. Daar komt de verwarring op internet vandaan. De gewone borderlupine is een vaste plant die in de winter bovengronds afsterft en in het voorjaar weer uitloopt (RHS). Wel een korte vaste plant: na een paar jaar wordt hij minder en verdwijnt hij. Bronnen noemen 3 tot 6 jaar; reken zelf op ongeveer 3 tot 5. De hoge Russell-hybriden kunnen bij wind omvallen; een plantensteun voordat de trossen open zijn helpt (RHS). Bekende kleuren in de handel zijn geel (‘Chandelier’), roze (‘The Chatelaine’) en blauw met wit (‘The Governor’).

Bloeitros van een roze-rode lupine die van onder naar boven opengaat, met gesloten knoppen in de top
De tros gaat van onder naar boven open. Foto: PowerLee via Pixabay

Lupineplanten en een plantschep vergelijken

Productfoto van gele lupine Lupinus 'Chandelier', set van zes planten in pot

Lupine ‘Chandelier’, geel, 6 planten in pot 9 cm (GRDplanten)

vanaf €33,15 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto van roze lupine Lupinus 'The Chatelaine', set van zes planten in pot

Lupine ‘The Chatelaine’, roze, 6 planten in pot 9 cm (Arborix)

vanaf €35,95 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto van het brede verplantschepje van Talen Tools met essenhouten handvat

Breed verplantschepje van gesmeed staal (Talen Tools)

vanaf €16,95 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs

Beide plantensets bestaan uit zes kleine planten in een pot van 9 cm. Dat is genoeg voor ongeveer een m² bij 40 cm afstand. Kleine potplanten slaan door de penwortel vaak beter aan dan grote, oude planten, maar bloeien het eerste jaar soms nog bescheiden.

Lupine snoeien en uitgebloeide bloemen afknippen

Knip een uitgebloeide tros tot aan de voet weg, op de plek waar hij uit het blad komt. Dat verlengt de bloei en kan nieuwe, kleinere trossen geven (RHS). Een tweede bloei in de nazomer komt bij veel planten voor, maar is niet gegarandeerd.

Laat je de trossen staan, dan rijpen de peulen en zaait de lupine zich uit. Dat kost de plant energie, en de zaailingen van hybriden lijken vaak niet op de moederplant: de kleuren kunnen afwijken. Wil je zaad oogsten, laat dan één of twee trossen staan en knip de rest.

In het najaar sterft het blad af. Na de eerste nachtvorst knip je het weg, dan blijft de border netjes (RHS). Meeldauw op het blad na de bloei is vaak een reden om het blad eerder af te knippen. Toppen of terugsnoeien in het voorjaar is bij lupine niet nodig.

Lupine zaaien en vermeerderen

Lupinezaad heeft een harde schil. Kerf het zaad licht in met een nagelvijl of schuurpapier en laat het 24 uur weken in water (RHS). Zaai daarna in losse potjes, want een lupine met penwortel laat zich slecht verspenen.

  • Diepte: dek het zaad dun af. Bronnen noemen 0,5 cm (angelo.be) tot 1 à 2 cm (Hubo); 0,5 tot 1 cm is een goed midden.
  • Temperatuur en kiemtijd: bij 10 tot 15 °C kiemt het zaad in 10 tot 14 dagen (RHS), soms in 2 tot 3 weken (angelo.be).
  • Wanneer: maart en april of september en oktober, binnen voorzaaien of direct buiten.
  • Uitplanten: zodra de potjes goed doorworteld zijn, voordat de penwortel uit de onderkant groeit.

Wil je een ras zuiver vermeerderen, neem dan een basale stek. Snijd in april of mei een nieuwe scheut van ongeveer 8 cm vlak bij de kroon af en laat hem wortelen in een mengsel met veel perliet, zodat hij niet gaat rotten (RHS).

Scheuren lukt bij lupine vaak niet. De plant heeft één diepe penwortel, en alleen planten met meerdere kronen kun je in het vroege voorjaar voorzichtig delen (RHS). Ook verplanten gaat het best als de plant nog jong is. Een lupine die vaak gedeeld of verplant wordt, bloeit slechter.

Lupine in pot

Lupine kan in een pot, vooral de compacte Gallery-serie. Kies een diepe pot, omdat de penwortel naar beneden wil, en zorg voor afvoergaten. Voor een plant die blijft staan raadt de RHS leemhoudende potgrond met wat grit aan; turfvrije universele potgrond gaat voor een kortere periode. Verpot om de drie jaar ongeveer in een iets grotere pot.

Een pot die veel te groot is, of juist een plant die helemaal vastgegroeid is, geeft minder bloei (RHS). In de zomer geef je regelmatig water. In de winter houd je de pot beschut en droog, tegen een muur of in een koude bak. Welke bakken diep genoeg zijn, zie je bij een plantenbak op het balkon.

Is lupine winterhard?

Ja. De meeste lupines zijn winterhard in doorlatende grond op een zonnige plek (RHS). Voor een ras als ‘Gladiator’ geeft de RHS klasse H5, dat is −10 tot −15 °C. Afdekken in de volle grond is niet nodig. Het grotere risico is natte grond in de winter: dan rot de kroon. Een lupine in pot zet je in de winter droog en beschut.

Waarom bloeit mijn lupine niet?

Er zijn een paar bekende oorzaken, van vaak naar minder vaak:

  • Te veel schaduw. In de schaduw bloeit lupine slecht (RHS).
  • De plant is nog te jong. Een zaailing van dit jaar bloeit meestal pas volgend jaar.
  • Te vaak verplant of gescheurd. Dat kost de penwortel veel en geeft een slechtere bloei (RHS).
  • Te veel mest. Veel stikstof geeft vooral blad. Lupine haalt zelf stikstof uit de lucht.
  • Pot te groot of plant vastgegroeid in de pot (RHS).
  • De plant is op leeftijd. Na een paar jaar wordt een borderlupine minder. Een nieuwe plant of een eigen stek is dan de oplossing.

Gele bladeren hebben geen eenduidige oorzaak. Mogelijke oorzaken zijn natte grond met beginnend wortelrot, of kalkrijke grond. Kijk eerst of de grond na regen lang nat blijft.

Luis, slakken en ziektes

Lupineluis (Macrosiphum albifrons) is de bekendste plaag. Het is een grote, grijs tot blauwgroene luis met een wasachtig laagje, 3,5 tot 4,5 mm lang. Hij zit in kolonies op de stengels en onder de trossen en kan een plant laten verwelken en instorten (RHS). De luis komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en werd in Europa pas in de jaren 80 gevonden. Controleer de planten vanaf het voorjaar. Wegspuiten met een harde straal water of een aangetaste tros afknippen kan helpen als je er vroeg bij bent.

Slakken zijn vooral in het voorjaar een probleem, als de nieuwe scheuten opkomen (RHS). Jonge planten kunnen in een nacht kaal gegeten worden.

Ziektes: de RHS noemt lupine-anthracnose, meeldauw (wit laagje op het blad, vaak na de bloei) en virussen. In natte grond komt wortel- en kroonrot voor. Ruim aangetast blad op en gooi het niet op de composthoop als je twijfelt.

Is lupine giftig voor katten, honden en kinderen?

Ja. Volgens de RHS zijn alle delen van de sierlupine giftig, en het zaad kan bij inslikken ernstige klachten geven. De RHS noemt lupine giftig voor honden, katten, konijnen en schildpadden. De giftige stoffen zijn alkaloïden zoals lupinine en spartein, die vooral in het zaad zitten (Pet Poison Helpline, Cornell University). Grazend vee zoals schapen, koeien en paarden is het gevoeligst.

Draag handschoenen als je met de planten werkt en knip bij jonge kinderen of knaagdieren in de tuin de peulen weg voordat ze rijp zijn. De ‘zoete lupine’ in lupinemeel en lupinebonen is een andere, gekweekte soort met weinig alkaloïden; eet nooit zaad van sierlupines. Heeft een kind of huisdier ervan gegeten, bel dan de huisarts of dierenarts.

Lupine combineren in de border

Lupine hoort bij de klassieke cottage-border, met ridderspoor, vingerhoedskruid, oosterse papaver en salvia. Omdat lupine vroeg bloeit en daarna weinig te bieden heeft, zet je er planten naast die later in de zomer het gat vullen, zoals echinacea, campanula en siergrassen. Let op bij een combinatie met lavendel: die mag gerust kalk krijgen, lupine niet. Strooi kalk dan alleen rond de lavendel.

Border met witte, crème en donkerpaarse lupines achter een lage rand van paarse bloemen
Witte en paarse lupines achter in de border, met lage bloeiers ervoor. Foto: Stefania Saturni via Pexels

Een border met hoge lupines houdt zijn vorm beter met een vaste rand langs het gazon. Voor een strakke lijn kun je een kantopsluiting van cortenstaal bij Intergard bekijken, vanaf €9,83 per meter (prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij Intergard). Cortenstaal krijgt een roestlaag, en dat moet je mooi vinden. Een houten rand zet je zelf; hoe, lees je bij houten borders maken.

Woon je naast een berm of natuurgebied? Knip dan de peulen weg voordat ze openspringen. Lupinus polyphyllus heeft zich in Noorwegen, Zweden en Finland op grote schaal verspreid in bermen en schrale graslanden (EPPO). Over Nederland vonden we geen vergelijkbare melding.

Veelgemaakte fouten met lupine

  • Te vaak verplanten of scheuren. De penwortel herstelt slecht; zet de plant meteen op de goede plek.
  • Kalk strooien in de border. Lupine wil neutrale tot licht zure grond.
  • Te veel mest of te rijke grond. Dat geeft slappe stengels en weinig bloemen.
  • Een plek in de schaduw. Dan valt de bloei tegen.
  • Zware, natte grond in de winter. Dat is voor lupine gevaarlijker dan vorst.
  • Rekenen op een plant voor tien jaar. Een borderlupine gaat een paar jaar mee. Neem op tijd een stek of zaai bij.
Hommel die nectar haalt op een blauwpaarse lupinebloem
Een hommel op lupine. Foto: Nennieinszweidrei via Pixabay

Veelgestelde vragen

Is lupine eenjarig of meerjarig?

De borderlupines uit het tuincentrum, zoals de Russell-hybriden en de Gallery-serie, zijn vaste planten die elk voorjaar terugkomen. Ze leven wel kort: bronnen noemen 3 tot 6 jaar. Er bestaan ook eenjarige lupines, zoals Lupinus hartwegii en de blauwe lupine, die je elk jaar opnieuw zaait.

Kan lupine in de schaduw?

In volle schaduw bloeit lupine slecht. Lichte schaduw of halfschaduw gaat, maar dan zijn de trossen kleiner. Voor een volle bloei kies je een plek met minstens een halve dag zon.

Moet je uitgebloeide lupine afknippen?

Dat is aan te raden. Knip de uitgebloeide tros tot aan de voet af. Dat verlengt de bloei en kan in de nazomer een tweede, kleinere bloei geven. Zo voorkom je ook dat de plant zich uitzaait met zaailingen die in kleur afwijken.

Hoeveel lupines per m²?

Bij 40 cm plantafstand ongeveer 6 planten per m², bij 30 tot 35 cm ongeveer 8 à 9. Compacte rassen uit de Gallery-serie kunnen dichter staan dan de hoge Russell-hybriden.

Kun je lupine verplanten?

Liefst niet. Lupine heeft een diepe penwortel die slecht tegen verplanten kan. Moet het toch, doe het dan met een jonge plant in het vroege voorjaar of in september, met een zo groot mogelijke kluit.

Is lupine een bijenplant?

Ja. Hommels en verschillende andere bijen en vlinders bezoeken lupine (RHS).

Bronnen: Royal Horticultural Society (lupins growing guide, Lupinus ‘Gladiator’, lupin aphid), WUR Bijenhouden (blauwe lupine), angelo.be, Hubo, Praxis, Horta, Pet Poison Helpline, Cornell University (poisonous plants: lupine), EPPO. Foto bovenaan: Susanne Jutzeler, suju-foto via Pexels.

Verder kiezen?

Seizoenstips voor je tuin in je mail

Laat je e-mailadres achter, dan sturen we je af en toe tips die passen bij wat er in de tuin te doen is. Uitschrijven kan altijd.

Deze pagina bevat affiliate-links; kopen via onze links kost jou niets extra en steunt onze onafhankelijke vergelijkingen.

Laatst bijgewerkt: 21 oktober 2026