Blauwe bessen planten: wanneer, hoe diep en waar

Door de redactie van TuinKeuzeHulp.

Blauwe bessen planten doe je van oktober tot maart, als de struik in rust is en het niet vriest. Zet de plant ondiep: de wortels moeten net onder de grond zitten. Kies een plek in de zon of lichte schaduw. Het belangrijkste is zure grond, met een pH van 4 tot 5,5. Heb je klei of kalkrijke grond, plant dan in een grote pot of bak met grond voor zuurminnende planten. Houd 1 tot 2 meter tussen de struiken en zet bij voorkeur 2 of 3 rassen bij elkaar: dan krijg je meer en grotere bessen.

Blauwe bes of bosbes: welke plant je?

De blauwe bes in deze gids is de Amerikaanse blauwe bes, Vaccinium corymbosum, ook trosbes of trosbosbes genoemd. Het is een rechtopgaande struik uit de heidefamilie die 1,5 tot 2,5 meter hoog wordt (WUR). De soort kwam in 1923 naar Nederland, met een eerste aanplant in Drenthe.

De blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) is een andere plant: een laag, inheems dwergstruikje uit bos en heide. Toch verkopen veel webshops de tuinstruik als ‘bosbes’. Staat er Vaccinium corymbosum of een rasnaam als Bluecrop of Duke op het label, dan heb je de blauwe bes uit deze gids. De cranberry (V. macrocarpon) is weer een kruipende soort.

De struik verliest in de winter zijn blad en kleurt in de herfst rood tot paars. Daardoor staat hij ook in een border niet misplaatst.

Wanneer plant je blauwe bessen?

Plant blauwe bessen van oktober tot maart, terwijl de struik in rust is (RHS). Plant niet in bevroren of drijfnatte grond. Het najaar heeft een voordeel: de wortels hebben de winter om zich te vestigen voordat de struik in het voorjaar uitloopt.

Planten in het voorjaar kan ook (MAX Vandaag). Geef de struik dan in de eerste zomer extra aandacht bij droogte, want de jonge, ondiepe wortels drogen snel uit.

Blauwe bessen planten in 7 stappen

1. Meet de zuurgraad. Een pH-meter of een grondmonster vertelt of je grond zuur genoeg is (RHS). Ligt de pH boven 5,5, kies dan een pot of bak (zie hieronder).
2. Kies de plek: zon of lichte schaduw, beschut tegen koude wind. In de zon krijg je meer bessen en een sterkere herfstkleur (RHS).
3. Graaf een breed, ondiep plantgat, ongeveer twee keer zo breed als de kluit. De wortels zijn fijn vertakt en blijven vrij oppervlakkig (WUR).
4. Meng zuur organisch materiaal door de grond: dennennaalden, bladaarde, gecomposteerde schors of grond voor zuurminnende planten (RHS). MAX Vandaag noemt op zandgrond tuinturf met compost; de RHS raadt turfvrije grond aan. Gebruik geen stalmest en geen champignoncompost, want die verhogen de pH. Kalk hoort er ook niet bij.
5. Zet de struik zo dat de wortels net bedekt zijn (RHS). Iets dieper dan hij in de pot stond mag, diep planten niet.
6. Geef direct goed water, liefst regenwater, zodat de grond tussen de wortels zakt.
7. Mulch: leg minstens 5 cm dennenschors of bladaarde rond de struik en houd de stam vrij (RHS). De mulch houdt vocht vast en helpt de grond zuur te houden.

Houd 1 tot 2 meter tussen de struiken, afhankelijk van hoe groot het ras wordt (RHS). Compacte rassen kunnen dichter op elkaar.

Zure grond: wat als je tuin klei of kalk heeft?

Hier stranden de meeste blauwe bessen. De struik wil een pH van 4 tot 5,5 (RHS, WUR, De Nolf). Zandgrond en veengrond zijn vaak van nature zuur genoeg. Zware klei en kalkrijke grond zijn ongeschikt (WUR, De Nolf).

Is de pH te hoog, dan groeit de struik slecht en worden de bladeren geel tussen de nerven: chlorose, een tekort aan bladgroen (WUR). Een vuistregel van de RHS: waar rododendron, azalea en camelia het goed doen, doet een blauwe bes het ook.

Probeer klei of kalkgrond niet om te bouwen tot zure grond: dat houdt hooguit tijdelijk stand. De RHS raadt dan een grote pot of een verhoogde bak aan, gevuld met grond voor zuurminnende planten. Een ruime houten plantenbak of moestuinbak is daarvoor een praktische oplossing; de opties en maten vergelijk je op plantenbakken en moestuinbakken.

Let ook op vocht. De grond moet vocht vasthouden, maar de wortels mogen niet in het water staan (RHS).

Welke blauwe bes: rassen en bestuiving

Bijna alle rassen zijn zelfbestuivend: één struik geeft dus bessen. Zet je twee of liever drie verschillende rassen bij elkaar, dan krijg je meer en grotere bessen (RHS, WUR). Coville en Spartan zijn uitzonderingen: die hebben echt een tweede ras in de buurt nodig (WUR).

Met rassen die na elkaar rijpen, rek je bovendien de oogst op van eind juni tot in september. Dit overzicht geeft per oogstgroep de rassen die in de bronnen genoemd worden.

Bronnen tabel: WUR (Bijenhouden 2010), WUR (VISIE 2013), RHS.

Daarnaast kun je kiezen op ruimte en plek:

• Weinig ruimte of een pot: Bluetta en Sunshine Blue blijven compact (RHS).
• Koude plek of kans op late nachtvorst: Duke bloeit laat maar oogst vroeg (RHS).
• Grootte van de bes: volgens MAX Vandaag geven Amerikaanse rassen de grootste bessen, maar zijn ze vatbaarder voor taksterfte. Goldtraube is sterk, met iets kleinere bessen.
• Andere kleur: Pink Lemonade heeft roze bessen (RHS).

Welk ras het lekkerst is, verschilt per smaak. Kies daarom vooral op oogsttijd, plek en hoe groot de struik mag worden.

De blauwe bes bloeit vooral in de eerste helft van mei, met trossen witte tot witroze klokjes (WUR). Hommels en bijen zorgen voor de bestuiving; telers zetten er zelfs bijen- en hommelvolken voor in. De struik geldt als een goede drachtplant voor bijen (WUR 1979).

Water geven en bemesten

Blauwe bessen hebben oppervlakkige wortels en drogen daardoor snel uit (WUR). Geef het eerste jaar na het planten en bij droogte goed water. Een gevestigde struik in humusrijke grond heeft alleen bij langere droogte extra water nodig, vooral als de bessen groeien (RHS). Houd de grond gelijkmatig vochtig, maar niet nat.

Gebruik regenwater waar het kan. Kraanwater is vaak kalkhoudend en verhoogt in een pot na verloop van tijd de pH (RHS). Met een regenton onder de regenpijp heb je het binnen handbereik.

In de volle grond met een goede mulchlaag is extra voeding meestal niet nodig. Valt de oogst tegen of zie je tekenen van tekort, geef dan in het vroege voorjaar spaarzaam korrelmest voor zuurminnende planten (RHS). In een pot geef je van april tot augustus elke 2 à 3 weken vloeibare mest voor zuurminnende planten.

Wees zuinig. De blauwe bes is erg gevoelig voor een hoge zoutconcentratie in de grond, en te veel mest veroorzaakt die (WUR 1979). Gebruik nooit kalkrijke mest. Vul wel elk jaar in de late winter of het vroege voorjaar de mulch aan met 5 tot 7,5 cm dennenschors, dennennaalden of bladaarde (RHS).

Blauwe bes snoeien: wanneer en hoe

Snoei een volwassen blauwe bes elk jaar in de winterrust, het liefst eind februari of begin maart (RHS). Dan zie je de dikke, ronde bloemknoppen goed naast de kleinere, platte bladknoppen. Een struik die je te licht of niet snoeit, wordt dicht en geeft kleine bessen (Oregon State University).

De eerste jaren

De eerste 2 à 3 jaar snoei je bijna niets: alleen gekruiste, gebroken of beschadigde takken gaan eruit (RHS, De Nolf). Sommige adviseurs halen in de eerste twee jaar ook de bloemknoppen weg, zodat de struik zijn energie in groei steekt (Canadees advies, aangehaald door WUR 1979). Dat kan, maar het hoeft niet.

Een volwassen struik snoeien

De bessen groeien vooral aan de toppen van de scheuten van vorig jaar. Heel oude en heel jonge takken dragen weinig (Oregon State University). Je snoeit dus om steeds een mengsel van leeftijden in de struik te houden.

• Mik op ongeveer een derde oude, een derde middeloude en een derde jonge takken (RHS).
• Haal elk jaar een deel van de oudste, dikste takken bij de grond weg: Oregon State University noemt 15 tot 20 procent, de RHS tot een kwart.
• Knip dode, zieke, zwakke en schurende takken weg, en takken die op de grond hangen.
• Zet twijgachtige toppen van takken die vorig jaar droegen terug tot een sterke, naar boven wijzende knop (RHS).
• Houd het midden open, zodat jonge grondscheuten licht krijgen (WUR 1979).

De Nolf noemt daarnaast een lichte vormsnoei direct na de oogst, in augustus of september. Wil je de snoeimomenten niet vergeten, zet ze dan in je tuinkalender per maand.

Een oude struik verjongen

Een verwaarloosde, oude struik kun je helemaal bij de grond afzagen. Uit de nieuwe grondscheuten kweek je een nieuwe struik op, die in het derde jaar weer bessen geeft (WUR 1979). Wil je geen jaren zonder oogst, verjong dan geleidelijk: haal elk jaar een paar van de oudste takken weg tot de struik weer vernieuwd is.

Blauwe bessen oogsten

De bessen kleuren van groen via roze naar dof blauw en rijpen niet allemaal tegelijk. Per ras duurt de pluk ongeveer een maand, met 4 à 5 plukbeurten (WUR).

Een bes is vaak al blauw voordat hij echt rijp is. Rijpe bessen laten makkelijk los als je ze met je duim van de tros rolt (Iowa State University). Wacht dus liever nog even na het blauw kleuren.

Een volgroeide struik van ongeveer 7 jaar geeft 2,25 tot 5 kg bessen (RHS). Daar gaan wel jaren overheen: in een Nederlandse proef gaven struiken in het vijfde jaar na het planten gemiddeld ruim 1 kg (WUR 1979). Een blauwe bes wordt oud; er zijn struiken van 25 jaar bekend die even productief waren als jonge. Verse bessen blijven in de koelkast 7 tot 10 dagen goed (Iowa State University).

Blauwe bessen beschermen tegen vogels

Merels, spreeuwen en lijsters zijn dol op blauwe bessen (WUR 1979). Wil je zelf oogsten, span dan een net over de struiken zodra de bessen kleuren. Zet het net op palen of stokken boven de struik en trek het strak, zodat er geen vogels of andere dieren in verstrikt raken (RHS). Heb je meerdere struiken, dan is een vaste fruitkooi het alternatief.

Woon je vlak bij heide of hoogveen, dan heeft een net nog een tweede functie; zie veelgemaakte fouten.

Blauwe bes in pot

In een pot heb je de grond zelf in de hand. Dat maakt de blauwe bes een goede keuze voor wie klei of kalk in de tuin heeft, of alleen een terras of balkon.

• Pot: minstens 30 cm doorsnede voor een jonge plant, 45 tot 50 cm voor een grotere struik, met afvoergaten (RHS).
• Grond: turfvrije potgrond voor zuurminnende planten (RHS).
• Ras: compacte rassen als Bluetta en Sunshine Blue blijven kleiner (RHS).
• Water: houd de grond licht vochtig en gebruik regenwater.
• Voeding: van april tot augustus elke 2 à 3 weken vloeibare mest voor zuurminnende planten (RHS).

Op een balkon telt het gewicht van een grote pot met natte grond mee. Lees daarover meer bij een plantenbak op het balkon.

De struik zelf is winterhard, maar in een pot zijn de wortels kwetsbaarder. Zet de pot bij strenge vorst tegen de gevel, in een schuur, garage of onverwarmde kas, of pak hem in (RHS). In een natte winter zet je hem uit de regen. Een kweekkas zonder verwarming is daarvoor een optie.

Waarom heeft mijn blauwe bes geen (of zure) bessen?

• Te jong: een struik heeft een paar jaar nodig voordat hij goed draagt (zie oogsten).
• Grond niet zuur genoeg: slechte groei en gele bladeren (WUR).
• Te droog: de ondiepe wortels drogen snel uit.
• Nachtvorst op de bloesem: nachtvorst tijdens de bloei kan veel schade geven (WUR 1979). Dek een bloeiende struik bij een vorstnacht af met vliesdoek of een oud laken en haal dat overdag weg, zodat bestuivers erbij kunnen (RHS).
• Slechte bestuiving: bijvoorbeeld Coville of Spartan zonder tweede ras in de buurt.
• Vogels: die zijn je zonder net vaak voor.
• Verkeerd snoeien: niet snoeien geeft een dichte struik met kleine bessen. En knip je alle toppen van vorig jaar weg, dan verdwijnen ook de bloemknoppen.

Smaken de bessen zuur, dan zijn ze vaak te vroeg geplukt: de bes is al blauw voordat de smaak er is. Laat ze langer hangen. Sterven er scheuten af, dan ligt het volgens de WUR vaak aan de grond: niet zuur genoeg, te weinig organisch materiaal of te veel voeding.

Ziektes en plagen

Op zure grond met genoeg water blijft een blauwe bes meestal gezond (RHS), en biologisch telen is meestal goed mogelijk (WUR). Problemen die de RHS noemt:

• bladluis;
• wortelrot door Phytophthora;
• meeldauw;
• suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii) in de bessen;
• taxuskever, waarvan de larven aan de wortels vreten (ook genoemd door de WUR);
• blauwebessenroest, een schimmel die in het Verenigd Koninkrijk relatief nieuw is.

Volgens MAX Vandaag zijn Amerikaanse rassen daarnaast vatbaarder voor taksterfte.

Stekken, zaaien of verplanten

Rassen van de blauwe bes zijn niet zaadvast (WUR). Zaaien kan dus wel, maar de zaailing lijkt niet op de ouderplant. Wil je hetzelfde ras, neem dan stekken.

• Zachte stek: in het late voorjaar of de vroege zomer (RHS).
• Halfrijpe stek: van juli tot september (RHS).

Reken niet op een hoog slagingspercentage: stekken van blauwe bes slaan moeilijker aan dan die van rode of zwarte bes (WUR 1979). Verplanten doe je in dezelfde periode als planten, van oktober tot maart, en ook dan zet je de struik weer ondiep.

Veelgemaakte fouten

• Planten in klei of gewone tuingrond zonder eerst de pH te meten.
• Kraanwater geven aan een blauwe bes in pot.
• Te diep planten.
• Stalmest, champignoncompost of kalk door de grond werken.
• Eén struik Coville of Spartan zonder tweede ras.
• Niet of te licht snoeien.
• Geen net, zodat de vogels de oogst halen.
• Planten vlak bij heide of hoogveen zonder net. De Amerikaanse blauwe bes is in Nederland verwilderd, waarschijnlijk doordat vogels de bessen eten en de zaden verspreiden. In natte heide en hoogveen, zoals de Deurnsche Peel, de Mariapeel en het Fochteloërveen, kan hij andere planten verdringen (NVWA). Woon je in de buurt van zo’n gebied, zet dan een net over de struiken en plant hem niet in of tegen het natuurgebied.

Veelgestelde vragen

Bronnen: RHS (blueberries grow your own), WUR (Van der Scheer, Bijenhouden 2010; Blommers, De teelt van blauwe bessen 1979; Van den Berg, VISIE 2013), De Nolf (Vaccinium corymbosum Duke en Bluecrop), MAX Vandaag (Tip 18, blauwe bessen), Oregon State University Extension (snoeien), Iowa State University Extension (oogsten), NVWA (factsheet trosbosbes). Foto bovenaan: utroja0 via Pixabay.

Verder kiezen?

• Frambozen planten: wanneer, hoe diep en waar
• Appelboom planten: wanneer, hoe diep en waar
• Kersenboom planten: wanneer, hoe diep en waar
• Plantenbakken en moestuinbakken vergelijken
• Kweekkas kopen: welke past bij jouw tuin?
• Alle moestuingidsen

Deze pagina bevat affiliate-links; kopen via onze links kost jou niets extra en steunt onze onafhankelijke vergelijkingen.

Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2026