Door de redactie van TuinKeuzeHulp. Laatst bijgewerkt: 24 juli 2026.
De hoofdregel is makkelijker dan je denkt: blijft de valhoogte onder de 60 cm, dan stelt de norm geen eisen aan de ondergrond. Tussen 60 en 150 cm mag gewoon gras. Vanaf 150 cm hoort er een valdempende ondergrond onder, en vanaf dat punt bepaalt de valhoogte hoe dik die laag moet zijn: houtsnippers en boomschors doen bij 40 cm dikte tot 3 meter valhoogte, valzand bij minimaal 30 cm, en rubbertegels halen afhankelijk van hun dikte 200 tot 300 cm. Hieronder vertalen we de normen naar wat je in je eigen tuin nodig hebt.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Werkzaamheden en veiligheidskeuzes op eigen risico.
Eerst dit: gelden die normen ook in jouw tuin?
Eerlijk antwoord: nee, niet juridisch. De Europese normen NEN-EN 1176 (speeltoestellen) en NEN-EN 1177 (valdempende ondergronden) zijn geschreven voor openbare en commercieel geëxploiteerde speelplaatsen: gemeenten, scholen, kinderdagverblijven, campings. Voor een schommel in je eigen achtertuin ben je niet verplicht om eraan te voldoen.
Dat gezegd hebbende: het is de enige gemeten, getoetste maatstaf die er bestaat, gebaseerd op vallende testpoppen in plaats van op gevoel. Als richtlijn voor je eigen tuin is er niets beters, en de kosten zijn beperkt. Wij gebruiken de norm daarom als leidraad, niet als wet.
Hoe de norm meet: valhoogte en HIC
Twee begrippen verklaren alles.
Vrije valhoogte is de loodrechte afstand tussen het hoogste punt waarop een kind kan staan en de grond eronder. Niet de hoogte van het toestel dus, maar de hoogte van het platform of de bovenste klimtree.
HIC staat voor Head Injury Criterion. Een ondergrond wordt goedgekeurd voor een bepaalde valhoogte als bij een testval van die hoogte een HIC-waarde van 1000 of lager wordt gemeten. Elke fabrikant van kunstmatige ondergronden vermeldt de kritische valhoogte: het punt waarop zijn product die waarde van 1000 bereikt.
Belangrijk om te weten wat een valdempende ondergrond wél en niet doet: hij beschermt tegen ernstig hoofdletsel. Een gebroken pols of een geschaafde knie voorkomt geen enkele ondergrond.
De drempels: wanneer is wat nodig?
| Vrije valhoogte | Wat de norm vraagt |
|---|---|
| Tot 60 cm | Geen speciale ondergrond vereist |
| 60 tot 150 cm | Natuurgras volstaat, ongeacht de grondsoort eronder |
| Vanaf 150 cm | Valdempende ondergrond vereist, passend bij de valhoogte |
Met één belangrijke uitzondering. Bij toestellen met gedwongen beweging (glijbanen, schommels, draaimolens) kan een kind de beweging niet zelf stoppen. Daarvoor geldt ook onder de 60 cm een valdempende ondergrond, geschikt voor minimaal 1 meter valhoogte. Voor schommels wordt in de praktijk minimaal 1,5 meter aangehouden. Dat is meteen de reden waarom juist onder de schommel, het populairste toestel van Nederland, vaker iets hoort te liggen dan mensen denken.
De materialen met hun laagdiktes
Houtsnippers en boomschors. Voordelig, natuurlijk van uitstraling en goed dempend. Belangrijk is de korrelgrootte: gecertificeerd materiaal zit tussen ongeveer 20 en 80 mm. Bij een laagdikte van 40 cm is boomschors geschikt tot 3 meter valhoogte. Nadeel: het verdicht en verwaait, dus je vult jaarlijks aan en harkt regelmatig los.
Valzand. Geen gewoon speelzand, maar een specifieke korrelmix van 0,2 tot 2 mm; te fijn zand verdicht tot een harde laag, te grof zand bevat scherpe delen. Reken op een minimale laagdikte van 30 cm, en meer naarmate de valhoogte oploopt. Voordeel: het is waterdoorlatend en kinderen spelen er zelf ook in. Nadeel: het verdicht na verloop van tijd, dus losharken hoort erbij, en het waait mee naar binnen.
Rubbertegels. De strakste en onderhoudsarmste oplossing. De maximale valhoogte hangt af van de dikte: rond 40 mm dikte tot ongeveer 200 cm, en dikkere tegels van circa 45 mm halen 250 tot 300 cm. Let op de legvoorwaarde: rubbertegels horen op een vlakke, verharde ondergrond zoals betontegels, niet los op zand of gras. Rubberen grastegels, waar gras doorheen groeit, halen ongeveer 240 cm. Onze eigen rubberen kunstgrastegels van 50×50 cm bij Intergard zijn 3 cm dik en kosten vanaf €19,16 per stuk.
Kunstgras met schokdemping. Mag tot 3 meter valhoogte, gaat 10 tot 15 jaar mee en vraagt weinig onderhoud: jaarlijks borstelen en inzanden. Duurder in aanleg dan snippers of zand.
Fijn grind. Bruikbaar tot 3 meter valhoogte en makkelijk te onderhouden (aanvullen, vegen, zeven), maar minder prettig om op te vallen en op blote voeten te lopen dan zand of snippers.
Beton, tegels en asfalt. Nooit onder een toestel met valhoogte. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar een trampoline of schommel die “even” op het terras staat, is precies de situatie waarin het misgaat.
De veiligheidszone: het stuk dat iedereen te klein maakt
De valondergrond moet niet alleen ónder het toestel liggen, maar in de hele zone waarin een kind kan neerkomen. Als vuistregel wordt vaak 1,5 meter rondom aangehouden, maar bij bewegende toestellen is dat veel te krap: bij een schommel moet de zone vóór en achter meebewegen met de zwaai, en professionals rekenen die zone uit op basis van de hoogte van het ophangpunt. Praktisch betekent dat: een schommel van 220 cm hoog claimt in de zwaairichting al gauw een strook van vijf tot zes meter.
Dat is precies waarom een schommel in een kleine tuin vaak niet past terwijl hij op papier klein lijkt. In onze vergelijking voor kleine tuinen rekenen we per toestel de werkelijk benodigde ruimte uit.
Wat kost het, en wat kies je in de praktijk?
Voor een gemiddelde thuissituatie zijn dit de realistische keuzes:
- Onder een schommel of laag toestel (tot 1,5 m): gras volstaat volgens de norm, mits het echt gras is en geen platgetrapte modder- of kleilaag. Bij intensief gebruik slijt de plek onder de schommel altijd kaal; leg daar rubberen tegels of een dikke laag snippers.
- Onder een speeltoren of klimtoestel (1,5 tot 2 m): snippers of valzand van 30 tot 40 cm is de goedkoopste route; rubbertegels de netste en onderhoudsarmste.
- Onder hoge toestellen (2 tot 3 m): kies materiaal met een geteste kritische valhoogte die past bij jouw hoogte, en houd de opgegeven laagdikte aan. Hier is bezuinigen op dikte hetzelfde als niets doen.
Onderhoud: de norm is geen eenmalige actie
Losse materialen verliezen hun demping juist waar je het nodig hebt. Onder de schommel en aan het einde van de glijbaan wordt zand en snipperlaag platgetrapt en weggeschopt, en verdicht materiaal dempt slechter. Praktisch onderhoudsritme: elk voorjaar de laagdikte controleren en aanvullen, tijdens het seizoen regelmatig losharken, en jaarlijks even nalopen of er geen glas, takken of kattenvuil in zit. Bij rubbertegels controleer je of ze nog vlak liggen en niet zijn gaan bollen.
Veelgestelde vragen
Is een valondergrond verplicht in mijn eigen tuin?
Nee. De normen NEN-EN 1176 en 1177 gelden voor openbare en commercieel geëxploiteerde speelplaatsen. In je eigen tuin zijn ze een sterke richtlijn, geen wettelijke plicht.
Hoe dik moet de laag houtsnippers zijn?
Voor gecertificeerde boomschors met een korrelgrootte van ongeveer 20 tot 80 mm geldt dat 40 cm laagdikte geschikt is tot 3 meter valhoogte. Vul jaarlijks aan, want de laag zakt in en verwaait.
Mag mijn speeltoestel op gras staan?
Bij een vrije valhoogte tussen 60 en 150 cm mag dat volgens de norm, ongeacht welke grondsoort eronder zit. Boven 150 cm is een valdempende ondergrond nodig. Houd er rekening mee dat gras onder een schommel snel kaal en hard wordt.
Welke rubbertegels heb ik nodig?
Dat hangt af van de valhoogte: rond 40 mm dikte is doorgaans geschikt tot ongeveer 200 cm, dikkere tegels van circa 45 mm halen 250 tot 300 cm. Leg ze altijd op een vlakke, verharde ondergrond.
Hoe groot moet de veiligheidszone zijn?
Als vuistregel minimaal 1,5 meter rondom, maar bij schommels aanzienlijk meer in de zwaairichting: reken op meerdere meters voor en achter. Meet dat vóór aanschaf op.
Wat is HIC?
Head Injury Criterion: de gemeten maat voor hoofdletselrisico bij een val. Een ondergrond is goedgekeurd voor een bepaalde valhoogte als de HIC-waarde daarbij onder de 1000 blijft.
Verder kiezen?
Deze pagina bevat een affiliate-link; kopen via onze links kost jou niets extra. Veiligheidskeuzes blijven je eigen verantwoordelijkheid.