Seizoenstips voor je tuin in je mail

Door de redactie van TuinKeuzeHulp. Laatst bijgewerkt: 20 oktober 2026.

Heb je een vergunning nodig voor een buitensauna in je tuin? Vaak niet, maar soms wel. Een buitensauna valt meestal onder de categorie “bijbehorend bouwwerk”, vergelijkbaar met een tuinhuis of schuurtje, en is in veel gevallen vergunningvrij als hij in het achtererfgebied staat, binnen de maximale hoogte en oppervlakte blijft en het gebruik ondergeschikt is. Let wel op extra aandachtspunten die specifiek voor een sauna gelden: de rookgasafvoer bij een houtgestookte sauna, een zware betonfundering en eventuele elektra-aansluitingen. Omdat gemeenten via het omgevingsplan eigen regels mogen stellen, is een vergunningcheck altijd verstandig. Dit artikel geeft algemene informatie, geen juridisch advies.

Een buitensauna is een “bijbehorend bouwwerk”

Schema van een tuin van boven: voorerf met vergunningplicht, zone tot 4 m achter het huis, zone verder dan 4 m met een sauna en houtkachel, en 1 m vrije strook langs openbaar gebied, plus een tabel met de maximale oppervlakte aan bijgebouwen

Om te bepalen of je een vergunning nodig hebt, is het handig te weten in welke categorie een buitensauna valt. Een buitensauna wordt doorgaans gezien als een bijbehorend bouwwerk, net als een tuinhuis, schuurtje of overkapping. Dat betekent dat dezelfde vergunningregels gelden als voor die bijgebouwen.

Sinds 1 januari 2024 (de Omgevingswet) staan de regels voor vergunningvrij bijbouwen in het omgevingsplan van je gemeente. Daarin staan eerst de landelijke startregels, de zogeheten bruidsschat. Gemeenten mogen die tot 2032 aanpassen, en een deel heeft dat al gedaan. In veel gevallen mag je vergunningvrij bouwen, zolang het bouwwerk aan een aantal voorwaarden voldoet. Het korte antwoord op de vergunningvraag is daarom: vaak heb je geen vergunning nodig, maar soms wel, afhankelijk van de afmetingen, de plek op je perceel, de hoogte, het type kachel en eventuele aansluitingen. Hieronder lopen we de belangrijkste voorwaarden langs, zodat je een goede eerste inschatting kunt maken.

Voorwaarde 1: het achtererfgebied

De belangrijkste voorwaarde voor vergunningvrij bouwen is de plek op je perceel. Vergunningvrij bouwen is alleen toegestaan in het achtererfgebied: het deel van je erf dat 1 meter achter de voorkant van je woning begint. Plaats je de sauna vóór de voorgevelrooilijn (aan de straatzijde), of bij een hoekwoning op het zijerf richting de openbare weg, dan is vrijwel altijd een omgevingsvergunning nodig.

Daarnaast geldt dat een bijbehorend bouwwerk op meer dan 1 meter afstand van openbaar toegankelijk gebied moet staan. De sauna moet ook echt op de grond worden gebouwd, mag nergens hoger zijn dan 5 meter en krijgt geen dakterras of balkon. Kort gezegd: een compacte buitensauna achter je woning, op afstand van de openbare weg, voldoet meestal aan deze eerste voorwaarde. Twijfel je waar je achtererfgebied precies ligt, dan kun je dat nagaan via het Omgevingsloket of bij je gemeente.

Voorwaarde 2: hoogte en oppervlakte

De tweede set voorwaarden gaat over de afmetingen. Voor de hoogte telt de afstand tot je (oorspronkelijke) woning. Binnen 4 meter van het huis mag een bijgebouw niet hoger zijn dan 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping; naast een bungalow niet hoger dan de bungalow zelf. Verder dan 4 meter van het huis mag je altijd tot 3 meter hoog bouwen. Hoger, tot maximaal 5 meter, mag daar alleen met minstens twee schuine dakvlakken, een dakvoet van maximaal 3 meter en een dakhelling van hooguit 55 graden. In de praktijk blijven vrijwel alle barrel- en cabinesauna’s onder de 3 meter, dus op de hoogte loop je zelden vast.

Voor de oppervlakte rekenen de landelijke regels met het bebouwingsgebied: je achtererfgebied plus de grond onder latere aan- en uitbouwen van het huis. Is dat gebied maximaal 100 m², dan mag de helft bebouwd zijn. Tussen 100 en 300 m² is het 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m². Daarboven is het 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², met 150 m² als absoluut maximum. Die 150 m² haal je dus pas bij een heel grote tuin.

Bestaande bijgebouwen tellen mee: een tuinhuis of overkapping gaat van je beschikbare ruimte af. Een rekenvoorbeeld: een achtertuin van 60 m² met een schuur van 10 m² geeft 50% van 60 = 30 m², min 10 m² is 20 m² voor de sauna. Het bebouwingsgebied meet je zelf op, of je gebruikt de perceelkaart van het Kadaster als basis. IPLO, de informatiedienst van de overheid, heeft een stappenplan voor vergunningvrij bijbouwen met deze berekening.

Liever eerst alle opties op een rij?

Vergelijk buitensauna's

Voorwaarde 3: ondergeschikt gebruik

Een voorwaarde die vaak over het hoofd wordt gezien, is het gebruik. Ook die hangt aan de grens van 4 meter. Binnen 4 meter van het huis mag een bijgebouw alles zijn wat bij het wonen past, van bijkeuken tot slaapkamer. Verder dan 4 meter mag het gebruik alleen ondergeschikt zijn; de overheid noemt als voorbeeld een berging, garage of plantenkas. Ligt het bijgebouw deels binnen en deels buiten die 4 meter, dan moet het in zijn geheel ondergeschikt gebruikt worden.

Een sauna zonder slaap- of woonfunctie past beter bij dat ondergeschikte gebruik dan een tuinkamer met zithoek en keukentje. De gemeente beoordeelt het wel, en mag deze eis via het omgevingsplan zelf invullen. Wil je de sauna verder dan 4 meter van het huis zetten, houd hem dan echt een sauna en geen tweede woonkamer, en vraag bij twijfel de gemeente.

Extra let op: de rookgasafvoer

Nu de algemene bijgebouwregels helder zijn, komen de aandachtspunten die specifiek voor een sauna gelden, en de belangrijkste daarvan is de rookgasafvoer bij een houtgestookte sauna. Waar een gewoon tuinhuis geen schoorsteen heeft, heeft een houtgestookte sauna dat wel, en dat kan aanvullende eisen activeren.

Voor houtkachels gelden in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) concrete eisen: de rookgasafvoer moet boven het dak uitkomen, een afvoer door de gevel mag niet, en de uitmonding moet minstens 1 meter van de perceelgrens liggen. De precieze hoogte volgt uit de norm NEN 2757-1 en hangt af van de situatie. Het Bbl noemt de tuinsauna niet apart, dus vraag na of deze regels voor houtkachels ook voor jouw sauna gelden. Daarnaast mogen gemeenten eigen stookregels opnemen in het omgevingsplan, en je stookt alleen schoon, onbehandeld hout. Meer daarover lees je in wat je mag stoken in de tuin.

Kies je voor een elektrische saunakachel, dan speelt de rookgasafvoer niet, maar heb je wel een elektra-aansluiting nodig. Stook je op hout, denk dan ook aan veiligheid rond de sauna: een koolmonoxidemelder in de ruimte bij de sauna (check in de handleiding tot welke temperatuur de melder werkt, in de hete cabine zelf hoort hij meestal niet) en een blusdeken binnen handbereik.

Veilig stoken in je buitensauna

Productfoto: Koolmonoxidemelder met lcd-scherm en batterij van 10 jaar (X-Sense XC01-R)

Koolmonoxidemelder met lcd-scherm en batterij van 10 jaar (X-Sense XC01-R)

vanaf €42,99 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto: Blusdeken 120 x 180 cm, norm EN 1869 (Alecto SB28)

Blusdeken 120 x 180 cm, norm EN 1869 (Alecto SB28)

vanaf €19,99 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto: Saunathermometer 20 tot 120 °C, aluminium (Rento)

Saunathermometer 20 tot 120 °C, aluminium (Rento)

vanaf €25,15 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs

Extra let op: fundering en elektra

Twee andere saunaspecifieke punten zijn de fundering en de aansluitingen. Juridisch draait het om de vraag of de sauna een bouwwerk is: iets dat direct of indirect met de grond verbonden is en bedoeld is om daar te blijven staan. Een gestorte betonplaat maakt dat duidelijk, maar ook een zware sauna op tegels die blijft staan, geldt meestal als bouwwerk. Welke ondergrond technisch past, lees je in ons stuk over de ondergrond voor een hottub of sauna.

Voor de aansluitingen geldt: een nieuwe elektrische eindgroep (voor een elektrische kachel, verlichting of besturing), en eventueel water en afvoer, moeten volgens de norm worden geïnstalleerd, en soms is daarvoor een melding of vergunning nodig. Laat elektra en water altijd door een vakman aanleggen. Wat een elektrische kachel daarna aan stroom kost, staat in wat een buitensauna kost in gebruik. Deze punten maken duidelijk dat een sauna net iets meer om het lijf heeft dan een simpel tuinhuis, en dat het verstandig is om ze vooraf in kaart te brengen.

De vergunningcheck en overleg met de buren

Omdat de regels per gemeente en zelfs per locatie kunnen verschillen, is een vergunningcheck de betrouwbaarste manier om zekerheid te krijgen. Gemeenten mogen via het omgevingsplan afwijken van de landelijke regels, dus wat bij je vriend in de ene gemeente mag, kan bij jou anders liggen.

Een handig stappenplan: inventariseer je plan (afmetingen, hoogte, plek, type kachel), doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket of vraag het je gemeente, toets de locatie (achtererfgebied, afstanden, hoogte, oppervlakte), beoordeel de techniek (fundering, ventilatie, schoorsteen, elektra), en maak eventueel een situatietekening met de afstanden tot de erfgrenzen. Overleg daarnaast altijd tijdig met je buren, of een vergunning nu nodig is of niet: informeer ze over je plannen en voorkom bezwaar over rook, geluid of uitzicht. Goed nabuurschap voorkomt veel gedoe. Dit alles is algemene informatie en geen juridisch advies; de gemeente is de bron.

Woon je in een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, of staat de sauna bij een hoekwoning aan de kant van de straat, dan is de kans groot dat je toch een vergunning nodig hebt. Die vraag je aan via het Omgevingsloket. De gemeente beslist in de gewone procedure binnen 8 weken en kan die termijn één keer met maximaal 6 weken verlengen.

Verplaatsbare of vaste sauna: wat betekent dat?

Veel mensen denken dat een verplaatsbare sauna buiten de regels valt. Dat is meestal niet zo. De vraag is of je sauna een bouwwerk is, en dat hangt minder af van het type sauna dan van hoe hij staat en hoe lang hij blijft.

Een verplaatsbare of demontabele sauna (bijvoorbeeld een kant-en-klare barrelsauna of een unit die je in principe weer kunt weghalen) staat vaak op tegels, stelpoten of een lichte ondergrond. Zet je hem neer om te blijven, dan geldt ook zo'n sauna meestal als bouwwerk, en gelden de regels hierboven gewoon.

Een vast gebouwde sauna op een gestorte betonfundering of met verankering is zonder twijfel een bouwwerk. Daar is dus geen discussie over: de voorwaarden voor plek, hoogte, oppervlakte en gebruik gelden volledig.

Wat betekent dat praktisch? Reken er niet op dat een lichte, verplaatsbare sauna de vergunningvraag omzeilt. Belangrijk: ook een verplaatsbare sauna moet nog steeds voldoen aan de voorwaarden voor het achtererfgebied, de hoogte, de oppervlakte en (bij houtstook) de rookgasafvoer. Het onderscheid neemt de andere regels dus niet weg. Laat je bij twijfel over jouw specifieke situatie informeren via het Omgevingsloket of je gemeente, want zij beoordelen uiteindelijk of je plan vergunningvrij is. Wil je eerst kennismaken met het gebruik van een sauna, lees dan ons blog over het sauna-ritueel voor beginners.

Veelgestelde vragen

Heb ik een vergunning nodig voor een buitensauna?

Vaak niet, mits de sauna in het achtererfgebied staat, op meer dan 1 meter van openbaar gebied, binnen de maximale hoogte en oppervlakte blijft en het gebruik ondergeschikt is. Bij plaatsing aan de voorzijde, bij een monument, grotere afmetingen of afwijkende gemeenteregels soms wel. Check het via het Omgevingsloket.

Hoe hoog mag een buitensauna zijn zonder vergunning?

Verder dan 4 meter van het huis mag je altijd tot 3 meter hoog bouwen, met een schuin dak (dakvoet maximaal 3 meter, helling hooguit 55 graden) tot 5 meter. Binnen 4 meter van het huis mag het bijgebouw niet hoger zijn dan 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping, en naast een bungalow niet hoger dan het huis.

Hoeveel m² mag ik vergunningvrij bijbouwen?

Dat hangt af van je bebouwingsgebied (achtererf plus latere aan- en uitbouwen): tot 100 m² mag de helft bebouwd zijn, tussen 100 en 300 m² is het 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m², daarboven 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², tot maximaal 150 m². Bestaande bijgebouwen tellen mee, en je gemeente kan afwijken.

Waar moet ik op letten bij een houtgestookte sauna?

Op de rookgasafvoer. Voor houtkachels eist het Bbl een afvoer die boven het dak uitkomt, geen afvoer door de gevel en een uitmonding op minstens 1 meter van de perceelgrens. Vraag na of dat ook voor jouw sauna geldt, en check de stookregels van je gemeente. Bij een elektrische kachel speelt dit niet, maar heb je een elektra-aansluiting nodig.

Telt de fundering mee?

De fundering kan meewegen bij de vraag of de sauna een bouwwerk is. Een gestorte betonplaat maakt dat duidelijk, maar ook een zware sauna op tegels die blijft staan, geldt meestal als bouwwerk. Dan gelden de gewone regels voor plek, hoogte en oppervlakte.

Hoe lang duurt het als ik toch een vergunning nodig heb?

Je vraagt de omgevingsvergunning aan via het Omgevingsloket. In de gewone procedure beslist de gemeente binnen 8 weken; die termijn kan één keer met maximaal 6 weken worden verlengd.

Liever eerst alle opties op een rij?

Vergelijk buitensauna's

De keuze in het kort

Voor een buitensauna heb je vaak geen vergunning nodig, want hij valt onder de “bijbehorende bouwwerken” zoals een tuinhuis. Vergunningvrij is meestal mogelijk in het achtererfgebied, binnen de hoogte (verder dan 4 meter van het huis tot 3 meter, met schuin dak tot 5 meter) en oppervlakte (een percentage van je achtererf, bestaande bijgebouwen tellen mee), en met ondergeschikt gebruik. Let extra op de rookgasafvoer bij een houtgestookte sauna en op de elektra-aansluiting, en reken er niet op dat een verplaatsbare sauna buiten de regels valt. Check je situatie via het Omgevingsloket en overleg met je buren. Bekijk buitensauna's vergeleken voor geschikte modellen.

Verder kiezen?

Seizoenstips voor je tuin in je mail

Laat je e-mailadres achter, dan sturen we je af en toe tips die passen bij wat er in de tuin te doen is. Uitschrijven kan altijd.

Deze pagina bevat affiliate-links; kopen via onze links kost jou niets extra en steunt onze onafhankelijke vergelijkingen. Dit is geen juridisch advies; check vergunningen via het Omgevingsloket of je gemeente en laat elektra door een vakman aansluiten.