Seizoenstips voor je tuin in je mail

Door de redactie van TuinKeuzeHulp. Laatst bijgewerkt: 20 oktober 2026.

De hoofdregel is makkelijker dan je denkt: blijft de valhoogte onder de 60 cm, dan stelt de norm geen eisen aan de ondergrond, behalve bij schommels en andere toestellen met gedwongen beweging. Tot 1 meter mag gewone aarde, tot 1,5 meter goed geworteld gras. Daarboven hoort er een valdempende ondergrond onder, en bepaalt de valhoogte hoe dik die laag moet zijn: schors, houtsnippers, zand of grind 30 cm dik tot 2 meter en 40 cm tot 3 meter. Bij rubbertegels hangt het af van dikte en merk; voor 1,5 meter reken je op ongeveer 45 mm. Hieronder vertalen we de normen naar wat je in je eigen tuin nodig hebt.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Werkzaamheden en veiligheidskeuzes op eigen risico.

Eerst dit: gelden die normen ook in jouw tuin?

Eerlijk antwoord: nee, niet juridisch. De Europese normen NEN-EN 1176 (speeltoestellen) en NEN-EN 1177 (valdempende ondergronden) zijn geschreven voor openbare en commercieel geëxploiteerde speelplaatsen: gemeenten, scholen, kinderdagverblijven, campings. Voor een schommel in je eigen achtertuin ben je niet verplicht om eraan te voldoen. Een toestel in een particuliere tuin voor eigen gebruik valt ook niet onder het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS); dat besluit geldt wel voor (semi-)openbare plekken zoals horeca en kinderopvang.

Dat gezegd hebbende: het is de enige gemeten, getoetste maatstaf die er bestaat, gebaseerd op vallende testpoppen in plaats van op gevoel. Als richtlijn voor je eigen tuin is er niets beters, en de kosten zijn beperkt. Wij gebruiken de norm daarom als leidraad, niet als wet.

Hoe de norm meet: valhoogte en HIC

Twee begrippen verklaren alles.

Vrije valhoogte is de loodrechte afstand tussen het hoogste punt waarop een kind kan staan en de grond eronder. Niet de hoogte van het toestel dus, maar de hoogte van het platform of de bovenste klimtree.

HIC staat voor Head Injury Criterion. Een ondergrond wordt goedgekeurd voor een bepaalde valhoogte als bij een testval van die hoogte een HIC-waarde van 1000 of lager wordt gemeten. Sinds de herziening van 2018 (NEN-EN 1177:2018) telt ook de g-max, de piekvertraging bij de klap: die mag niet boven 200 g uitkomen. De kritische valhoogte is de laagste van die twee uitkomsten. Elke fabrikant van kunstmatige ondergronden vermeldt die kritische valhoogte; oudere certificaten volgens EN 1177:2008 keken alleen naar HIC.

Belangrijk om te weten wat een valdempende ondergrond wél en niet doet: hij beschermt tegen ernstig hoofdletsel. Een gebroken pols of een geschaafde knie voorkomt geen enkele ondergrond.

De drempels: wanneer is wat nodig?

Vrije valhoogte Wat de norm vraagt
Tot 60 cm Geen speciale ondergrond vereist (zie de uitzondering hieronder)
60 tot 100 cm Aarde of bovengrond volstaat
100 tot 150 cm Gras, mits goed geworteld (Nederlandse aanvulling op de norm)
Vanaf 150 cm Valdempende ondergrond vereist, passend bij de valhoogte

Met één belangrijke uitzondering. Bij toestellen met gedwongen beweging (glijbanen, schommels, draaimolens) kan een kind de beweging niet zelf stoppen. Daarvoor kan ook onder de 60 cm een valdempende ondergrond nodig zijn, en de toestelspecifieke delen van de norm (EN 1176-2 tot en met 1176-6) gaan dan voor de algemene regels. Dat is meteen de reden waarom juist onder de schommel, het populairste toestel van Nederland, vaker iets hoort te liggen dan mensen denken.

Liever eerst alle opties op een rij?

Vergelijk speeltoestellen

De materialen met hun laagdiktes

De norm (NEN-EN 1176-1) geeft voor losse materialen een vaste tabel. De laagdiktes daarin zijn inclusief 10 cm extra voor materiaal dat wordt weggespeeld; tussen 2 en 3 meter valhoogte mag je naar verhouding rekenen. Het schema hieronder zet alle ondergronden naast elkaar.

Schema: benodigde valondergrond en laagdikte per valhoogte van een speeltoestel

Houtsnippers en boomschors. Voordelig, natuurlijk van uitstraling en goed dempend. De norm kijkt naar de korrelgrootte: boomschors van 20 tot 80 mm, houtsnippers van 5 tot 30 mm. Voor beide geldt 30 cm laagdikte tot 2 meter valhoogte en 40 cm tot 3 meter. Nadeel: het verdicht en verwaait, dus je vult jaarlijks aan en harkt regelmatig los.

Valzand. Geen willekeurig speelzand, maar schoon zand met een vaste korrelverdeling. Leveranciers van valzand werken vaak met 0,2 tot 2 mm; de normtabel staat schoon rivierzand van 0,25 tot 8 mm toe, gecontroleerd met een zeeftest (EN 933-1). Te fijn zand verdicht tot een harde laag. Reken op 30 cm laagdikte tot 2 meter valhoogte en 40 cm tot 3 meter. Voordeel: het is waterdoorlatend en kinderen spelen er zelf ook in. Nadeel: het verdicht na verloop van tijd, dus losharken hoort erbij, en het waait mee naar binnen.

Rubbertegels. De strakste en onderhoudsarmste oplossing. De toegestane valhoogte hangt af van dikte en merk. Bij één fabrikant (Intergard) is het: 25 mm tot 0,90 m, 40 mm tot 1,30 m, 45 mm tot 1,50 m, 65 mm tot 2,30 m en 100 mm tot 3,00 m. Een ander merk geeft voor zijn 45 mm tegel maar 1,30 m op. Kijk dus altijd naar de kritische valhoogte op het certificaat (EN 1177) van de tegel die je koopt. Grofweg reken je voor 1,5 meter op ongeveer 45 mm en voor 3 meter op ongeveer 10 cm, of op een tegel met een foamlaag eronder.

Let op de legvoorwaarde: rubbertegels horen op een vlakke, verharde ondergrond zoals betontegels, niet los op zand of gras. Rubberen grastegels, waar gras doorheen groeit, hebben ook een opgegeven valhoogte per dikte; check die net zo. De groene rubberen tegels van 50 x 50 x 4,5 cm bij Intergard zijn opgegeven tot 1,50 meter valhoogte en kosten vanaf €59,98 per m² (prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij Intergard).

Groene rubberen tegels 50 x 50 x 4,5 cm bij Intergard
Rubberen tegel groen, 50 x 50 x 4,5 cm, tot 1,50 m valhoogte, vanaf €59,98 per m²

Kunstgras met schokdemping. Kunstgras zelf dempt nauwelijks. Pas met een gecertificeerde valdempende onderlaag, of als kunstgras-valtegel, krijgt het een valhoogte, en die verschilt per product: bij de kunstgrastegels van Intergard loopt dat van ongeveer 0,9 meter bij 30 mm tot 2,3 meter bij 65 mm. Het vraagt weinig onderhoud, af en toe borstelen is genoeg, maar het is duurder in aanleg dan snippers of zand.

Fijn grind. Rond grind van 0,25 tot 8 mm valt in dezelfde normtabel als zand: 30 cm tot 2 meter valhoogte, 40 cm tot 3 meter. Makkelijk te onderhouden (aanvullen, vegen, zeven), maar minder prettig om op te vallen en op blote voeten te lopen dan zand of snippers. Meng losse materialen niet door elkaar: de testwaarden gelden alleen voor het materiaal zelf.

Beton, tegels en asfalt. Nooit onder een toestel met valhoogte. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar een trampoline of schommel die “even” op het terras staat, is precies de situatie waarin het misgaat.

De veiligheidszone: het stuk dat iedereen te klein maakt

De valondergrond moet niet alleen ónder het toestel liggen, maar in de hele zone waarin een kind kan neerkomen. De norm (EN 1176-1) vraagt minimaal 1,5 meter rondom tot 1,5 meter valhoogte. Is het toestel hoger, dan wordt het tweederde van de valhoogte plus 0,5 meter: bij 3 meter valhoogte dus 2,5 meter rondom.

Bij een schommel moet de zone mee met de zwaai. Fabrikanten rekenen daarvoor aan elke kant van de bovenbalk met 0,867 keer de kettinglengte (van ophangpunt tot zitje) plus 1,75 meter op een gesloten ondergrond zoals rubber, of plus 2,25 meter op een losse laag. Een voorbeeld met kettingen van ongeveer 1,8 meter: aan elke kant ruim 3,3 meter, dus in de zwaairichting een strook van ongeveer 6,6 meter op rubbertegels en ongeveer 7,6 meter op snippers of zand. Controleer altijd de maten die de fabrikant voor jouw toestel opgeeft.

Dat is precies waarom een schommel in een kleine tuin vaak niet past terwijl hij op papier klein lijkt. In onze vergelijking voor kleine tuinen rekenen we per toestel de werkelijk benodigde ruimte uit. Zet het toestel daarna ook goed vast: zo kun je een speeltoestel verankeren.

Wat kost het, en wat kies je in de praktijk?

Voor een gemiddelde thuissituatie zijn dit de realistische keuzes:

  • Onder een schommel of laag toestel (tot 1,5 m): goed geworteld gras volstaat volgens de norm, mits het echt gras is en geen platgetrapte modder- of kleilaag. Bij intensief gebruik slijt de plek onder de schommel altijd kaal; leg daar rubberen tegels of een dikke laag snippers.
  • Onder een speeltoren of klimtoestel (1,5 tot 2 m): snippers of valzand van 30 cm is de goedkoopste route; rubbertegels de netste en onderhoudsarmste.
  • Onder hoge toestellen (2 tot 3 m): kies materiaal met een geteste kritische valhoogte die past bij jouw hoogte, en houd de opgegeven laagdikte aan. Hier is bezuinigen op dikte hetzelfde als niets doen.

Welke valdempende tegel past bij jouw valhoogte?

Bekijk valondergronden vergeleken

Onderhoud: de norm is geen eenmalige actie

Losse materialen verliezen hun demping juist waar je het nodig hebt. Onder de schommel en aan het einde van de glijbaan wordt zand en snipperlaag platgetrapt en weggeschopt, en verdicht materiaal dempt slechter. Praktisch onderhoudsritme: elk voorjaar de laagdikte controleren en aanvullen, tijdens het seizoen regelmatig losharken, en jaarlijks even nalopen of er geen glas, takken of kattenvuil in zit. Bij rubbertegels controleer je of ze nog vlak liggen en niet zijn gaan bollen.

Veelgestelde vragen

Is een valondergrond verplicht in mijn eigen tuin?

Nee. De normen NEN-EN 1176 en 1177 gelden voor openbare en commercieel geëxploiteerde speelplaatsen, en een toestel in een particuliere tuin valt ook niet onder het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen. In je eigen tuin zijn de normen een sterke richtlijn, geen wettelijke plicht.

Hoe dik moet de laag houtsnippers zijn?

30 cm tot 2 meter valhoogte en 40 cm tot 3 meter, inclusief 10 cm voor materiaal dat wordt weggespeeld. De norm gaat uit van houtsnippers van 5 tot 30 mm en boomschors van 20 tot 80 mm. Vul jaarlijks aan, want de laag zakt in en verwaait.

Mag mijn speeltoestel op gras staan?

Bij een vrije valhoogte tot 1,5 meter mag dat volgens de Nederlandse aanvulling op de norm, mits het gras goed geworteld is. Kale aarde mag tot 1 meter. Daarboven is een valdempende ondergrond nodig. Houd er rekening mee dat gras onder een schommel snel kaal en hard wordt.

Welke rubbertegels heb ik nodig?

Dat hangt af van de valhoogte en het merk. Bij één fabrikant haalt 45 mm 1,5 meter, 65 mm 2,3 meter en 100 mm 3 meter, maar een ander merk geeft voor 45 mm maar 1,3 meter op. Kijk naar de kritische valhoogte op het certificaat en leg de tegels op een vlakke, verharde ondergrond.

Hoe groot moet de veiligheidszone zijn?

Minimaal 1,5 meter rondom; boven 1,5 meter valhoogte tweederde van de valhoogte plus 0,5 meter. Bij een schommel met kettingen van ongeveer 1,8 meter kom je in de zwaairichting op ongeveer 6,6 meter (rubber) tot 7,6 meter (losse laag). Meet dat vóór aanschaf op.

Wat is HIC?

Head Injury Criterion: de gemeten maat voor hoofdletselrisico bij een val. Sinds EN 1177:2018 telt ook de g-max (maximaal 200 g). De kritische valhoogte van een ondergrond is de laagste valhoogte waarbij HIC 1000 of g-max 200 wordt bereikt.

Handig bij dit onderwerp

Productfoto: Rubberen tegels 50 x 50 cm, 2,5 cm dik, per m² (Rubbermagazijn)

Rubberen tegels 50 x 50 cm, 2,5 cm dik, per m² (Rubbermagazijn)

vanaf €41,00 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto: Houtsnippers 20/40 mm, 1 m³ (Boomschors.nl)

Houtsnippers 20/40 mm, 1 m³ (Boomschors.nl)

vanaf €184,95 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto: Speelzand (Agricon)

Speelzand (Agricon)

vanaf €30,03 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs

Verder kiezen?

Seizoenstips voor je tuin in je mail

Laat je e-mailadres achter, dan sturen we je af en toe tips die passen bij wat er in de tuin te doen is. Uitschrijven kan altijd.

Deze pagina bevat affiliate-links; kopen via onze links kost jou niets extra en steunt onze onafhankelijke vergelijkingen.