Seizoenstips voor je tuin in je mail

Clematis planten: wanneer, hoe diep en waar

Door de redactie van TuinKeuzeHulp.

Een clematis plant je in het voorjaar (maart tot mei) of in september en oktober, als de grond nog warm en vochtig is. Zet hem 30 tot 45 cm van de muur of schutting. Grootbloemige rassen plant je 5 tot 7,5 cm dieper dan ze in de pot stonden; de andere soorten zet je met de kluit net onder de grond. De kop wil zon of halfschaduw, de voet een koele, beschaduwde plek. Zet meteen een rek of gaas neer en knip de stengels in het eerste voorjaar terug tot 15 à 30 cm.

Plantkaart: clematis (Clematis, bosrank)

Planten
maart tot mei, of september en oktober
Bloei
maart tot oktober, per snoeigroep anders
Plantdiepte
grootbloemig 5 tot 7,5 cm dieper, rest net onder de grond
Afstand
30 tot 45 cm van muur of schutting
Standplaats
zon of halfschaduw, voet koel
Grond
voedzaam, vochtig, goed doorlatend
Hoogte
meestal ongeveer 3 m, montana veel hoger
Winterhard
bladverliezend ja, wintergroen matig

Snoeigroep: kijk op het etiket of de plant in groep 1, 2 of 3 valt. Dat bepaalt wanneer je snoeit.

Wanneer plant je een clematis?

De RHS noemt twee goede periodes: het voorjaar en de vroege tot midden herfst. In september en oktober is de grond nog warm, zodat de wortels voor de winter aanslaan. In het voorjaar heeft de plant een heel seizoen om zich te vestigen, maar moet je in droge weken meer water geven.

Een clematis in een pot kun je ook in de zomer planten, als je de eerste weken trouw water geeft. Niet planten in bevroren, drassige of kurkdroge grond. Plant je nu, eind oktober, dan kan dat nog zolang de grond open en niet verzadigd is. Andere klussen per maand vind je in de tuinkalender per maand.

Clematis planten in 6 stappen

  1. Graaf een ruim plantgat. Ongeveer 40 x 40 cm en 40 cm diep is een gangbare richtlijn. Meng compost of goed verteerde mest door de uitgegraven grond.
  2. Houd afstand tot de muur. Plant 30 tot 45 cm van de voet van de muur of schutting, en verder weg onder een dakgoot of overstek: daar blijft de grond droog (RHS). Bij een boom houd je minstens 1,2 m afstand tot de stam.
  3. Kies de diepte per type. Grootbloemige hybriden, zoals ‘The President’ of ‘Nelly Moser’, zet je zo dat de bovenkant van de kluit 5 tot 7,5 cm onder de grond zit. Er komen dan ook scheuten onder de grond vandaan, en daarmee herstelt de plant beter na verwelkingsziekte. Montana, alpina, armandii, viticella, tangutica en de vaste-plant-clematis zet je met de kluit net onder het maaiveld (RHS).
  4. Laat de plant naar de steun hellen. Zet de kluit iets schuin, met de stengels richting muur of rek. Laat het bamboestokje uit de pot zitten en leid het naar het rek.
  5. Druk aan en geef flink water. Vul het gat, druk de grond aan en giet tot de grond ook diep nat is.
  6. Snoei terug. Knip alle stengels terug tot 15 à 30 cm boven een knop. Plant je in het voorjaar, doe dat dan meteen. Plant je in de herfst, wacht dan tot februari of maart (RHS). Zo vertakt de plant zich aan de voet in plaats van één kale stengel te maken.

Hoeveel clematissen je naast elkaar zet, hangt van de soort af. Kleinere soorten kunnen 30 tot 50 cm uit elkaar, grote klimmers 60 tot 100 cm. Montana heeft nog meer ruimte nodig, die bedekt in zijn eentje een flink stuk gevel.

Clematis en een klimrek vergelijken

Productfoto van clematis 'The President' met grote paarsblauwe bloemen

Clematis ‘The President’ (snoeigroep 2), 50 tot 60 cm in pot (Arborix)

vanaf €23,95 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto van clematis 'Rouge Cardinal' met fluweelrode bloemen

Clematis ‘Rouge Cardinal’ (snoeigroep 3), pot Ø9 cm, ca. 35 cm hoog (Green boutiQ)

vanaf €21,99 prijspeil november 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs
Productfoto van het houten klimrek van Talen Tools, 60 x 180 cm

Houten klimrek, 60 x 180 cm (Talen Tools)

vanaf €20,99 prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij bol.com

Bekijk prijs

De twee planten vallen in verschillende snoeigroepen, en dat merk je elk jaar. ‘The President’ is grootbloemig, bloeit in mei en juni en vaak nog eens in de nazomer, en krijgt in februari alleen een lichte snoeibeurt. Hij is ook gevoeliger voor verwelkingsziekte, dus plant hem diep. ‘Rouge Cardinal’ bloeit in de zomer op nieuw hout, met fluweelrode bloemen, en gaat elk jaar hard terug. Het klimrek is volgens de aanbieder van hardhout en scharend, zodat je de breedte iets kunt aanpassen. Voor een grote montana is 60 x 180 cm te klein.

Standplaats: kop in de zon, voeten in de schaduw

Clematis bloeit het best in zon of halfschaduw. In diepe schaduw groeit hij wel, maar dan komen er weinig bloemen. Wat de plant écht belangrijk vindt, zijn koele, vochtige wortels. Leg daarom lage planten, een paar grote stenen of een laag grind over de voet, of laat er een lage heester voor groeien (RHS).

Volle zon kan dus, zolang de voet koel blijft. Een uitzondering zijn de vroege grootbloemige rassen met lichte of gestreepte bloemen: die verbleken in felle middagzon. Daarvoor is een plek op het oosten of westen vaak mooier. Wintergroene soorten, zoals Clematis armandii, willen een beschutte plek uit de koude wind.

Op tuinfora lees je vaak dat je een dakpan tegen de voet moet leggen. Het doel is de wortels koel te houden. Een platte tegel, wat stenen of lage planten doen dat ook en houden het vocht beter vast; een dakpan kan de grond eronder juist laten uitdrogen. Welke klimplanten bij welke schutting passen, lees je in klimplanten tegen de schutting.

Paarse clematis die met zijn bladstelen langs een wit houten latwerk omhoog klimt
Clematis klimt met zijn bladstelen, en heeft dus latwerk of gaas nodig. Foto: Gene Samit via Pexels

Steun en opbinden: rek, gaas of pergola

Clematis heeft geen hechtwortels zoals klimop. Hij klimt door zijn bladstelen om iets dunnes heen te draaien: draad, gaas, dunne latten of de takken van een andere plant. Een gladde muur of een schutting met brede planken is voor hem onbegaanbaar. Hij heeft dus altijd een steun nodig.

  • Gaas of draad tegen muur of schutting. Bevestig het op latten, zodat er minstens 2,5 cm ruimte tussen muur en gaas zit (RHS). Dan kunnen de bladstelen eromheen en blijft de lucht circuleren. Een verzinkt gaaspaneel van 180 x 180 cm bij Intergard (vanaf €19,66) is daar een goedkope basis voor.
  • Een vrijstaand scherm of rek. Een trellisscherm van vuren met gaas, 90 x 180 cm (vanaf €88,50, prijspeil oktober 2026, check de actuele prijs bij Intergard) staat los van de gevel en geeft een clematis een eigen wandje in de border.
  • Een pergola of boog. Clematis groeit graag langs de staanders omhoog. Span er draad of gaas omheen, want om een dikke paal kunnen de bladstelen niet heen. Welke pergola bij je tuin past, vergelijk je op pergola kopen.
  • Door een andere plant. Een clematis door een klimroos, een heester of een boom is een klassieke combinatie. Plant hem dan wel op afstand, aan de kant van de wind, zodat hij niet om water hoeft te vechten.

Bind jonge stengels de eerste weken los vast met zacht touw in een achtje, zodat ze niet afknikken. Plastic binders snijden in de stengel als die dikker wordt. Stengels die eenmaal grijpen, hoef je niet meer vast te binden; leid ze wel naar de zijkanten, anders groeit alles in één bos naar boven.

Grond, water geven en bemesten

Clematis verdraagt veel grondsoorten, maar groeit het best in diepe, voedzame grond die vochtig blijft en toch water doorlaat. Zware klei of droog zand verbeter je eerst met flink wat compost of bladaarde. De grond mag neutraal tot licht zuur zijn; één bron noemt pH 6 tot 7.

Geef de eerste twee seizoenen water in droge periodes, en dan grondig: tot ongeveer 30 cm diep. De RHS rekent op minstens vier gieters per vierkante meter. Een gevestigde plant in de volle grond heeft alleen bij lange droogte of op zandgrond extra water nodig. Een clematis vlak naast een muur staat in de regenschaduw en droogt sneller uit dan je denkt.

Bemesten is in voedzame grond niet nodig. Leg elk voorjaar een laag compost of bladaarde van 5 tot 7,5 cm rond de plant, maar niet tegen de stengels aan. Te veel stikstofrijke mest geeft vooral blad en weinig bloemen. Planten in een pot krijgen in voorjaar en zomer wel geregeld vloeibare organische mest.

Clematis snoeien: groep 1, 2 en 3

Bij clematis draait snoeien om één vraag: op welk hout bloeit de plant? Daarvoor zijn clematissen in drie snoeigroepen verdeeld. De groep staat meestal op het etiket. Snoei je een vroege bloeier in de winter, dan knip je de knoppen van dat jaar weg.

Infographic clematis snoeien per snoeigroep: groep 1 bloeit in winter en voorjaar en snoei je direct na de bloei, groep 2 grootbloemig licht in februari en na de eerste bloei, groep 3 bloeit vanaf eind juni en gaat in februari hard terug tot 15 à 30 cm
De drie snoeigroepen naast elkaar. Klik voor de grote versie.

Groep 1: vroege bloeiers, alleen na de bloei

Hieronder vallen montana, alpina, macropetala, armandii en cirrhosa. Ze bloeien in winter of voorjaar op het hout van vorig jaar. Snoeien is meestal niet nodig. Wil je ze in toom houden, knip dan direct na de bloei, midden tot eind voorjaar, het uitgebloeide en te lange hout weg. Een verwaarloosde plant kun je na de bloei terugzetten tot 15 cm, maar niet vaker dan eens in de drie jaar (RHS).

Groep 2: grootbloemig, licht snoeien

De grootbloemige hybriden die in mei en juni bloeien en vaak nog eens in de nazomer, zoals ‘The President’, ‘Nelly Moser’ en ‘Barbara Jackman’. Knip in februari de dode toppen weg, tot het eerste stevige paar knoppen. Na de eerste bloei knip je de uitgebloeide stengels terug tot een dikke knop net onder de bloem; daar komt de tweede bloei vandaan (RHS).

Groep 3: late bloeiers, elk jaar hard terug

De soorten die vanaf eind juni op nieuw hout bloeien: viticella zoals ‘Polish Spirit’ en ‘Etoile Violette’, ‘Jackmanii’, ‘Rouge Cardinal’, ‘Perle d’Azur’, tangutica en de vaste-plant-clematis. Knip ze elk jaar in februari of begin maart terug tot het laagste paar knoppen, 15 tot 30 cm boven de grond. Doe het niet als het vriest. Laat je ze staan, dan bloeien ze alleen nog bovenin, boven een kale onderkant.

Weet je de groep niet? Kijk wanneer hij bloeit. Bloeit hij vóór juni, snoei dan niet in de winter. Bloeit hij vanaf eind juni, snoei dan in februari (RHS). Na het eerste voorjaarssnoeien bij het planten gaat de plant verder in zijn eigen groep. Knijp het eerste jaar de toppen van de jonge scheuten uit, dan vertakt hij beter.

Soorten: wintergroen, grootbloemig of kleinbloemig

Er bestaan zo’n 375 soorten clematis en meer dan 5.000 cultivars (Snoeijer, Bijenhouden 2024). Voor de tuin is de indeling in snoeigroepen het handigst, omdat die ook de bloeitijd en het werk bepaalt.

Montana en alpinaArmandiiGrootbloemige hybridenViticella en andere late soorten
Snoeigroep1123
Bloeimontana mei, alpina voorjaarmaart en aprilmei en juni, vaak herbloeijuli tot september
Blad in de winterkaalgroenkaalkaal
Groeimontana zeer sterk, bedekt een geveltegen een beschutte muurmeestal ongeveer 3 m‘Polish Spirit’ 2,5 tot 4 m
Verwelkingsziekteweinig gevoeligweinig gevoeliggevoeliger, diep plantenweinig gevoelig
Let opmontana wordt te groot voor een klein rekmatig winterhard, kwekers noemen −10 tot −15 °Clichte rassen verbleken in felle zonelk jaar hard snoeien
Bronnen: RHS (growing guide, pruning groups), kwekersgegevens. Hoogtes zijn indicaties per groep.
Clematis montana vol kleine lichtroze bloemen met vier bloemblaadjes in het voorjaar
Clematis montana bloeit in mei met massa’s kleine bloemen en hoort bij snoeigroep 1. Foto: Svitlana Shakalova via Pexels

Een groenblijvende clematis zoekt wie ook in de winter een groene wand wil: armandii en cirrhosa. Ze zijn minder winterhard dan de bladverliezende soorten en horen tegen een beschutte muur. Kleinbloemige viticella-soorten vragen het minste werk: ze bloeien laat, het snoeien is simpel en ze hebben weinig last van verwelkingsziekte. Daarnaast bestaan er vaste-plant-clematissen, zoals integrifolia en heracleifolia, die niet klimmen, 75 cm tot 1,5 m hoog worden en in de border staan.

Close-up van paarse clematisbloemen met vier tot zes bloemblaadjes en lichte meeldraden tussen groen blad
Kleinere paarse bloemen van het viticella-type, uit snoeigroep 3. Foto: Nikolai D via Pexels

Clematis in een pot of op het balkon

Clematis kan prima in een pot, mits die groot genoeg is: minstens 45 cm diep en breed (RHS). Vul hem met potgrond op basis van tuinaarde, liefst turfvrij, en zet de pot ongeveer 30 cm van de muur. Kies een compacte soort; een montana wordt voor een pot meestal te groot.

Houd de voet koel met grind of een paar lage planten in de pot, en geef van april tot oktober vrijwel dagelijks water. Vervang elk voorjaar de bovenste 5 cm grond door verse. Let in potten op de taxuskever: de larven eten de wortels aan en een plant die zonder duidelijke reden slap wordt, kan daar last van hebben. Een ruime bak vind je bij plantenbakken en moestuinbakken.

Waarom bloeit mijn clematis niet?

  • Gesnoeid in de verkeerde maand. De meest voorkomende oorzaak. Een vroege bloeier uit groep 1 of 2 die in de winter hard terug is geknipt, heeft geen bloeihout meer over.
  • Te veel schaduw. In diepe schaduw maakt de plant vooral blad.
  • Droge of juist natte wortels. Een voet die in de zon ligt, of tegen een muur in de regenschaduw staat, droogt uit. Grond die in de winter nat blijft, is net zo slecht.
  • Te veel stikstof. Gazonmest of veel verse mest geeft blad in plaats van bloemen.
  • Een jonge plant. De eerste jaren zit de energie vooral in wortels. Een clematis die net geplant is, bloeit de eerste jaren vaak nog bescheiden.

Verwelkt, bruin of dood: ziektes en plagen

Verwelkingsziekte (clematis wilt) herken je aan stengels die in een paar dagen slap worden en zwart verkleuren, terwijl de grond niet droog is. Het is een schimmel, Phoma clematidina, die via blad en knopen binnenkomt. Vooral grootbloemige hybriden krijgen het. Knip de aangetaste stengels weg tot in gezond hout, desnoods tot op de grond. Een plant die diep genoeg staat, loopt vaak vanuit de knoppen onder de grond opnieuw uit (RHS). Kleinbloemige viticella-soorten zijn veel minder gevoelig.

Niet elke slappe clematis heeft die ziekte. Bij de andere types is droogte de waarschijnlijkste oorzaak, en slakken die een stengel onderaan aanvreten geven hetzelfde beeld. Kijk dus eerst naar de grond en de voet van de stengel.

  • Bladluis, wantsen en oorwormen. Vooral op jonge scheuten en bloemen.
  • Slakken. Eten in het voorjaar de jonge scheuten aan de voet.
  • Meeldauw. Een wit laagje op het blad, meestal bij droogte aan de wortels. Water geven en mulchen helpt.

Is clematis giftig voor kat, hond of paard?

Ja. De ASPCA noemt clematis giftig voor honden, katten en paarden. De plant bevat protoanemonine, een stof die mond en maag irriteert. Mogelijke verschijnselen zijn kwijlen, braken en diarree. Het LICG zet clematis ook op zijn lijst van giftige planten voor katten. Het blad smaakt bitter, dus dieren eten er meestal weinig van.

Het plantensap kan de huid irriteren, dus draag handschoenen bij het snoeien. Heeft een kind of dier ervan gegeten en zie je klachten, neem dan contact op met de huisarts of dierenarts.

Clematis stekken, afleggen of zaaien

  • Stekken. Van het voorjaar tot de nazomer snijd je een stuk stengel met een of twee knopen en zet het in stekgrond. Hij wortelt in 6 tot 8 weken en bloeit meestal binnen twee jaar (RHS).
  • Afleggen. Het makkelijkst voor montana en viticella. Leg in de late winter of het voorjaar een lange stengel over de grond, maak hem bij een paar knopen vast in de aarde en wacht een tot twee jaar voordat je de nieuwe plant losknipt.
  • Zaaien. Alleen zinvol bij botanische soorten; zaad van een ras lijkt meestal niet op de ouder. Zaai vers zaad in de herfst en laat het buiten in de kou overwinteren. Reken op meer dan drie jaar tot de eerste bloei.

Let op: veel rassen zijn beschermd met kwekersrecht. Vermeerderen voor eigen gebruik mag, voor verkoop niet.

Pluizige zilvergrijze zaadpluizen van de inheemse bosrank (Clematis vitalba)
Zaadpluizen van de inheemse bosrank (Clematis vitalba). Foto: Ellie Burgin via Pexels

Combineren, en hoe zit het met bijen?

Clematis laat zich makkelijk combineren met andere klimmers en heesters. De bekendste combinatie is clematis door een klimroos: kies dan een soort uit groep 3, want die knip je in februari terug zonder de roos te storen. Ook langs een blauwe regen of door een vroegbloeiende heester geeft een late clematis een tweede bloeimoment. Tegen een warme schutting staat een passiebloem goed naast een laatbloeiende clematis; geef hem wel ruimte, want hij groeit sterk. Aan de voet passen lage planten die de wortels koel houden, zoals vaste planten of bodembedekkers. Ook bij rozen in de border staat een vaste-plant-clematis goed.

Voor honingbijen is clematis geen topplant, schrijft Wim Snoeijer in Bijenhouden (2024). Hommels, zweefvliegen en vlinders zoals de dagpauwoog en de kleine vos komen vooral af op de vaste-plant-clematis en op Clematis terniflora, die van eind augustus tot oktober bloeit, als er weinig anders meer bloeit. Kies voor insecten enkelbloemige soorten; bij gevulde bloemen kunnen ze moeilijk bij de nectar.

Veelgemaakte fouten met clematis

  • Snoeien zonder de groep te kennen. Een winterse snoeibeurt kost een vroege bloeier zijn hele bloei.
  • Een grootbloemige clematis te ondiep planten. Zonder knoppen onder de grond herstelt hij slecht na verwelkingsziekte.
  • Een droge, hete voet. Tegen een muur op het zuiden, zonder schaduw op de wortels, kwijnt de plant weg.
  • Te dicht op de muur. Vlak tegen de gevel valt bijna geen regen; houd 30 tot 45 cm aan.
  • Geen steun of te dikke steun. Op een gladde wand of een dikke paal vindt hij geen houvast.
  • Plastic binders. Die snijden in de stengels. Gebruik zacht touw.

Veelgestelde vragen

Hoeveel clematis per meter plant je?

Dat hangt van de soort af. Kleinere soorten zet je 30 tot 50 cm uit elkaar, grote klimmers 60 tot 100 cm. Een montana heeft nog meer ruimte nodig, die vult in zijn eentje een groot stuk muur of schutting.

Hoe snel groeit een clematis?

De eerste jaren gaat het rustig, omdat de plant eerst wortels maakt. Daarna verschilt het sterk per soort: van ongeveer 30 cm tot 1,5 m per jaar. Montana is de snelste groeier.

Welke clematis blijft groen in de winter?

Clematis armandii en Clematis cirrhosa houden hun blad. Ze zijn minder winterhard dan de bladverliezende soorten en horen op een beschutte plek tegen een muur, uit de koude wind.

Kun je een clematis verplanten?

Dat kan, het liefst in het voorjaar of de herfst. Steek een zo groot mogelijke kluit uit, zet de plant op de nieuwe plek weer diep genoeg en geef flink water.

Hoe lang bloeit een clematis?

Een plant bloeit een paar weken. Grootbloemige rassen uit groep 2 bloeien vaak twee keer: in mei en juni en nog eens in de nazomer. Combineer je soorten uit groep 1, 2 en 3, dan heb je van maart tot in oktober bloei.

Kan clematis in de volle zon staan?

Ja, als de voet koel en vochtig blijft. Leg grind, stenen of lage planten over de wortels. Vroege grootbloemige rassen met lichte bloemen kunnen in felle zon verbleken.

Bronnen: Royal Horticultural Society (clematis growing guide, pruning groups, group two pruning guide), ASPCA (clematis), LICG (giftige planten voor katten), W. Snoeijer, Over Clematis voor bijen, Bijenhouden 2024, Gardeners’ World, ikenmijnplant.nl, maxvandaag.nl, tuinadvies.be. Foto bovenaan: Troy Tumbin via Pexels.

Verder kiezen?

Seizoenstips voor je tuin in je mail

Laat je e-mailadres achter, dan sturen we je af en toe tips die passen bij wat er in de tuin te doen is. Uitschrijven kan altijd.

Deze pagina bevat affiliate-links; kopen via onze links kost jou niets extra en steunt onze onafhankelijke vergelijkingen.

Laatst bijgewerkt: 27 oktober 2026